Бүгін — жыл ішіндегі ерекше астрономиялық құбылыстардың бірі, көктемгі күн мен түн теңелуі орын алады. Бұл күні Жердің барлық нүктесінде дерлік күн мен түн ұзақтығы шамамен теңеседі.
Астрономия тұрғысынан бұл құбылыс Күннің аспан экваторын кесіп өтіп, Солтүстік жарты шарға ауысуымен байланысты. Осы сәттен бастап күн ұзарып, түн қысқара бастайды. Бұл — көктемнің нақты басталғанын білдіретін маңызды кезең.
Ғалымдардың айтуынша, күн мен түннің теңелуі Жер осінің еңкею бұрышы мен оның Күнді айнала қозғалысының нәтижесінде пайда болады. Мұндай құбылыс жылына екі рет — көктемде және күзде қайталанады.
Көктемгі теңелу тек астрономиялық құбылыс қана емес, ол адамзат мәдениетінде де ерекше орын алады. Ежелден бері бұл күн табиғаттың жаңаруымен, тіршіліктің қайта жандануымен байланыстырылған.
Көптеген халықтар бұл күнді жаңа жылдың бастауы ретінде қабылдаған. Мәселен, Наурыз мейрамы дәл осы кезеңмен тұспа-тұс келеді. Бұл мейрам табиғаттың оянуын, молшылық пен жаңа бастамаларды білдіреді.
Тарихи деректерге сүйенсек, ежелгі қауымдар көктемгі теңелу күні арнайы салт-жоралғылар өткізіп, Күнге тағзым еткен. Олар бұл күнді егіс маусымының басталуымен байланыстырып, жер өңдеуге дайындықты осы уақыттан бастаған.
Сонымен қатар, әлемнің түрлі өркениеттерінде күн мен түн теңелуіне арналған сәулет ескерткіштері де бар. Мысалы, көне ғимараттар мен ғибадатханалар дәл осы күні Күн сәулесінің ерекше түсуіне есептеліп салынған.
Бүгінде бұл күн ғылыми тұрғыдан зерттелгенімен, оның символдық мәні сақталып келеді. Көктемгі теңелу — табиғаттың жаңаруын, тепе-теңдікті және жаңа кезеңнің басталуын білдіретін ерекше сәт.