2027 жылдан бастап Қазақстанда ең төменгі жалақы мөлшерін 110 мың теңгеге дейін арттыру жоспарланып отыр. Алдын ала есеп бойынша, бұл өзгеріс шамамен 1,8 миллион азаматтың табысына әсер етеді. Сонымен қатар ең төменгі жалақының өсуі бірқатар әлеуметтік төлемдердің мөлшерін арттыруға мүмкіндік береді.
Ең төменгі жалақы соңғы рет 2024 жылдың басында көтеріліп, 70 мың теңгеден 85 мың теңгеге дейін өскен болатын. Енді оны тағы 25 мың теңгеге арттыру көзделіп отыр. Алайда салықтар мен міндетті төлемдер ұсталғаннан кейін ең төменгі жалақы алатын азаматтардың қолына шамамен 96,8 мың теңге тиеді. Бұл қазіргі көрсеткіштен 12 мың теңгеге артық.
Үкіметтің есебінше, бұл өзгеріс елдегі 2 миллионға жуық тұрғынның табысына әсер етеді. Олардың 370 мыңнан астамы – бюджеттік ұйымдардың қызметкерлері. Әсіресе мемлекеттік мекемелердегі техникалық және қызмет көрсету саласының мамандарының жалақысы өседі.
Сарапшылардың пікірінше, еңбек нарығы үшін бұл аса үлкен өсім болмаса да, табысы төмен азаматтар үшін қосымша қаржылық қолдау болмақ. Әсіресе соңғы екі-үш жылда бағаның айтарлықтай қымбаттағанын ескерсек, жалақыны көтеру халықтың шығындарын ішінара өтеуге мүмкіндік береді.
Алдын ала есеп бойынша, ең төменгі жалақыны көтеру үшін мемлекеттік бюджеттен шамамен 120 миллиард теңге қажет. Мамандар бұл шығынды ел экономикасы үшін көтеруге болатын қаржы деп бағалайды.
Ең төменгі жалақының өсуі әлеуметтік төлемдерге де әсер етеді. Атап айтқанда, жұмыссыздыққа байланысты берілетін жәрдемақы, жүктілік пен босануға арналған төлемдер, сондай-ақ бала күтіміне байланысты жәрдемақылардың мөлшері артады.
Сонымен қатар жалақының өсуі кәсіпкерлерге түсетін қаржылық жүктемені арттыруы мүмкін. Еңбекке ақы төлеу шығындарының көбеюі тауарлар мен қызметтер бағасының қымбаттауына алып келуі ықтимал. Сондықтан бұл бастаманы жүзеге асыру кезінде экономиканың жалпы жағдайын ескеріп, бизнеске шамадан тыс салмақ түсірмеу маңызды.
Экономистер жалақыны одан әрі көтеру еңбек өнімділігінің артуымен қатар жүруі керек екенін атап өтеді. Өндіріс көлемінің ұлғаюы мен жұмыс тиімділігінің артуы еңбекақыны қайта қарауға қосымша негіз бола алады.
110 мың теңгеге дейін көтерілген күннің өзінде Қазақстандағы ең төменгі жалақы мөлшері басқа мемлекеттермен салыстырғанда әлі де төмен деңгейде қалады. Дегенмен мамандар елде халықтың табысын одан әрі арттыруға мүмкіндік бар екенін айтады.
Алайда азаматтардың әл-ауқатын бағалауда басты көрсеткіш тек жалақы мөлшері емес, оның сатып алу қабілеті болуы тиіс. Яғни, ең маңыздысы – адамның алған жалақысына қанша тауар мен қызмет сатып ала алатыны.